Trong tiếng Việt, một con số đọc giống nhau dù đi với vật gì: hai quyển sách, hai con mèo, hai giờ đều dùng chung số “hai”. Tiếng Nhật không như vậy — cùng một số 2 có thể đọc là “に”, “ふたつ” hay “ふたり” tùy vào việc đang đếm gì, và một số ngày trong tháng có cách đọc hoàn toàn không liên quan đến số đếm thông thường. Đây là mảng người Việt học tiếng Nhật lâu năm vẫn hay đọc sai, vì lỗi sai không nằm ở ngữ pháp mà ở việc phải nhớ riêng từng trường hợp. Trang này tổng hợp các điểm dễ nhầm nhất khi đếm số, xem giờ và đọc ngày tháng.
Bảng tổng hợp
| Từ / Cụm từ | kana | viPhonetic | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| 何時 | なんじ | na-n-zi | Mấy giờ — dùng để hỏi giờ |
| 何分 | なんぷん | na-n-pư-n | Mấy phút |
| 半 | はん | ha-n | Rưỡi — ví dụ 3時半 là 3 giờ rưỡi |
| 何曜日 | なんようび | na-n-yô-ô-bi | Thứ mấy trong tuần |
| 何名様 | なんめいさま | na-n-mê-i-xa-ma | Mấy vị khách — cách hỏi lịch sự dùng ở nhà hàng, cửa hàng |
| 一人 | ひとり | hi-tô-ri | Một người (cách đọc riêng, không ghép số thường với 人) |
| 二人 | ふたり | phư-ta-ri | Hai người (cũng là cách đọc riêng) |
| 何人 | なんにん | na-n-ni-n | Mấy người (từ ba người trở lên dùng số thường + 人) |
| 締め切り | しめきり | si-mê-ki-ri | Hạn chót, hạn nộp |
Chỗ dễ nhầm nhất
- Đọc ngày trong tháng (1〜10 ngày, và 14, 20, 24 ngày) — không đọc theo số đếm thông thường mà có cách đọc riêng: 1 ngày là ついたち (tsư-i-ta-chi), 2 ngày là ふつか (phư-tsư-ka), 3 ngày là みっか (mi-kka), 4 ngày là よっか (yô-kka), 10 ngày là とおか (tô-ô-ka), 20 ngày là はつか (ha-tsư-ka). Từ 11 trở đi phần lớn ghép theo số đếm thường, trừ vài ngày kể trên.
- Đọc giờ với số 4, 7, 9 — 4 giờ đọc là よじ (yô-zi) chứ không phải よんじ, 7 giờ thường đọc là しちじ (si-chi-zi), 9 giờ đọc là くじ (kư-zi) chứ không phải きゅうじ. Số 4 và 7 trong tiếng Nhật có hai cách đọc (よん/し, なな/しち) và cách chọn phụ thuộc vào từ đi kèm, không có quy tắc chung tuyệt đối.
- Đếm người — một người và hai người có cách đọc riêng hoàn toàn (ひとり, ふたり), không ghép số thường với 人 như từ ba người trở lên (三人, 四人…). Nhầm giữa hai kiểu này là lỗi rất phổ biến.
- Đơn vị đếm đổi theo hình dạng và loại vật — vật dài như bút, chai đếm bằng 本, vật phẳng như tờ giấy, vé đếm bằng 枚, vật nhỏ tròn như táo, trứng đếm bằng 個. Không có một đơn vị đếm chung cho mọi loại vật như trong tiếng Việt.
- Giờ hẹn và giờ hành chính ghi kiểu 24 giờ — biển hiệu, lịch làm việc ở Nhật thường ghi giờ theo hệ 24 giờ (ví dụ 18時 thay vì 6時PM), cần làm quen để không đọc nhầm buổi sáng, buổi chiều.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao 1, 2, 3 ngày trong tháng lại đọc khác hẳn số đếm bình thường? Đây là cách đọc cổ còn giữ lại trong tiếng Nhật hiện đại, áp dụng cho các ngày 1–10, 14, 20, 24 trong tháng. Không có quy tắc suy ra được, cách duy nhất là ghi nhớ từng ngày.
Có cần nhớ hết mọi đơn vị đếm (助数詞) ngay từ đầu không? Không cần thiết phải nhớ hết cùng lúc. Ưu tiên các đơn vị dùng hằng ngày trước (người, giờ, ngày, số lượng đồ vật thông thường), các đơn vị chuyên biệt hơn có thể học dần khi gặp trong tình huống thực tế.